Ryzyko w zarządzaniu strategicznym

W zarządzaniu strategicznym na każdym kroku występuje niepewność i ryzyko. Konsekwentne i systematyczne kontrolowanie ryzyka wynikającego ze zjawisk, których dziś nie można dokładnie przewidzieć, oraz pomiar jego wpływu na wyniki przedsiębiorstwa może zadecydować o jego sukcesie.

Ryzyko jest nieodłączną cechą towarzyszącą prowadzeniu działalności gospodarczej, przy czym staje się ono wyższe w krajach o niestabilnej sytuacji ekonomicznej, społecznej i politycznej. Silna konkurencja, niestabilność i wciąż zmieniające się warunki sprawiają, że każde przedsięwzięcie nosi w sobie zalążek ryzyka, zwłaszcza w burzliwym otoczeniu.

Umiejętność zarządzania ryzykiem stała się w ostatnich latach kluczowym kryterium decydującym o pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw na rynku i o ich zdolności do rozwoju. Globalizacja rynków, zanikanie granic państwowych, postęp technologii, w tym w szczególności technologii informacyjnej, zaostrzyły warunki konkurencji i uświadomiły znaczenie różnego rodzaju ryzyk, wynikających głównie z wcześniej nie doświadczanej w takim stopniu niepewności rynkowej[1].

Zidentyfikowano wiele różnych typów ryzyka i korelacji między nimi, dostrzeżono skalę migracji ryzyka na zintegrowanych rynkach. Zacieranie się granic między rynkami finansowymi i innymi obszarami działalności gospodarczej – zarówno w ich segmentach produktowych jak i geograficznych – zmniejsza ostrość różnic między typami ryzyka. Utrudnia ich precyzyjny opis i ścisłość definiowania. Czyni także nieaktualnym proste przypisywanie określonych ryzyk danemu sektorowi działalności gospodarczej. Mimo zatem wyróżnianie ryzyka specyficznego np. dla instytucji kredytowych, jego elementy odgrywają istotną rolę w działalności innych sektorów. Ryzyko kredytowe, rynkowe, czy płynności są istotnymi czynnikami zarządzania przedsiębiorstw i stawiają przed ich kadrą zarządzającą wymagania w zakresie kompetencji i stosowanej metodologii pomiaru i zabezpieczania się przed ryzykiem o podobnym charakterze jak w instytucjach bankowych[2].

System wartości w zarządzaniu strategicznym

Podejście strategiczne w zarządzaniu organizacjami to sposób rozumienia analizy rzeczywistości charakterystyczny dla orientacji globalnej. Oznacza to, że zarządzanie opiera się na systemie następujących wartości[1]:

–        otwartość systemów, polega między innymi na tym, że punktem odniesienia do  organizowania działalności przedsiębiorstwa i jego oceny jest świat, a nie tylko dany kraj. Dotyczy to asymilacji przodujących doświadczeń światowych w dziedzinie techniki, technologii, rozwiązań organizacyjnych, a także ujawnienie własnych doświadczeń na użytek innych, otwartość ludzi na ludzi, otwartość samego siebie na innych, itp.

–        kompleksowość widzenia i rozwiązywania spraw, problemów, zgodnie z poglądem  Arystotelesa, który uważał, że świat nie jest pewną sumą składających się nań części. Oznacza to istotne pomniejszenie znaczenia kartezjańskiej filozofii rozkładania i oglądu świata organizacji poprzez każdą część (funkcję) osobno.

–        pryzmat przyszłości, czyli preferowanie perspektywy jutra kosztem dnia dzisiejszego, widzenie i rozwiązywanie problemów w kontekście budowania przyszłości organizacji; a nie na przykład rozwiązywania tylko bieżących problemów.

–        kreatywność ukierunkowania na rozwój i postęp organizacji. Oznacza to preferowanie nowego w miejsce dotychczasowych zadań, struktur, procedur, postawienie na ludzi chcących tworzyć nowe jakości społeczne i gospodarcze.

–        nastawienie na wyniki powiększające bogactwo organizacji.

–        współdziałanie, rozumiane jako podstawa i umiejętność współpracy z innymi.

Te wartości tworzą coś na kształt infrastruktury zarządzania strategicznego, stanowią podłoże do formułowania zasad zarządzania organizacjami, w tym przedsiębiorstwami. Odzwierciedlają zarazem kierunki poszukiwań oraz formułowanych rekomendacji w ramach podejścia strategicznego[2].


[1] J. Kekin, Zarządzanie przedsiębiorstwem, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa 1993, s. 54

[2] B. Wawrzyniak, Polityka strategiczna przedsiębiorstwa, Warszawa 1989