Ryzyko w zarządzaniu strategicznym

W zarządzaniu strategicznym na każdym kroku występuje niepewność i ryzyko. Konsekwentne i systematyczne kontrolowanie ryzyka wynikającego ze zjawisk, których dziś nie można dokładnie przewidzieć, oraz pomiar jego wpływu na wyniki przedsiębiorstwa może zadecydować o jego sukcesie.

Ryzyko jest nieodłączną cechą towarzyszącą prowadzeniu działalności gospodarczej, przy czym staje się ono wyższe w krajach o niestabilnej sytuacji ekonomicznej, społecznej i politycznej. Silna konkurencja, niestabilność i wciąż zmieniające się warunki sprawiają, że każde przedsięwzięcie nosi w sobie zalążek ryzyka, zwłaszcza w burzliwym otoczeniu.

Umiejętność zarządzania ryzykiem stała się w ostatnich latach kluczowym kryterium decydującym o pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstw na rynku i o ich zdolności do rozwoju. Globalizacja rynków, zanikanie granic państwowych, postęp technologii, w tym w szczególności technologii informacyjnej, zaostrzyły warunki konkurencji i uświadomiły znaczenie różnego rodzaju ryzyk, wynikających głównie z wcześniej nie doświadczanej w takim stopniu niepewności rynkowej[1].

Zidentyfikowano wiele różnych typów ryzyka i korelacji między nimi, dostrzeżono skalę migracji ryzyka na zintegrowanych rynkach. Zacieranie się granic między rynkami finansowymi i innymi obszarami działalności gospodarczej – zarówno w ich segmentach produktowych jak i geograficznych – zmniejsza ostrość różnic między typami ryzyka. Utrudnia ich precyzyjny opis i ścisłość definiowania. Czyni także nieaktualnym proste przypisywanie określonych ryzyk danemu sektorowi działalności gospodarczej. Mimo zatem wyróżnianie ryzyka specyficznego np. dla instytucji kredytowych, jego elementy odgrywają istotną rolę w działalności innych sektorów. Ryzyko kredytowe, rynkowe, czy płynności są istotnymi czynnikami zarządzania przedsiębiorstw i stawiają przed ich kadrą zarządzającą wymagania w zakresie kompetencji i stosowanej metodologii pomiaru i zabezpieczania się przed ryzykiem o podobnym charakterze jak w instytucjach bankowych[2].

Miejsce zarządzania strategicznego w gospodarce

Postępująca globalizacja gospodarki i zmiany w otoczeniu doprowadziły do podjęcia działań zmierzających do rozwiązań problemów zarządzania wybiegających w daleką przyszłość. Prekursorem tego nowego w nauce kierunku zdaje się być A. D. Chandler. Natomiast za czołową postać w kształtowaniu form zarządzania strategicznego uznano H. L Ansoffa[1].

W 1962 roku znawca historii gospodarczej, Alfred D. Chandler, zaproponował następującą definicję strategii: “Ustalenie podstawowych długoterminowych celów przedsiębiorstwa oraz przyjęcie kierunków działania i przydział zasobów do osiągnięcia tych celów”[2]. Definicja ta eksponuje wyznaczenie celów i kierunków przedsiębiorstwa jako kluczowe elementy strategii. Takie pojęcie jest dość typowe dla większości definicji.

Zarządzanie strategiczne można przedstawić jako proces złożony z trzech etapów: analizy, planowania i zarządzania, rozumianego jako etap realizacji opracowanej strategii[3].

Zarządzanie strategiczne to „gra prowadzona na rynku”, mająca na celu dopasowanie firmy do otoczenia. Na proces zarządzania strategicznego składają się następujące elementy[4]:

–                   analiza strategiczna: stałe badanie otoczenia (trendy i zmiany – szanse i zagrożenia) oraz rzeczywisty potencjał organizacji (mocne i słabe strony),

–                   wybór strategii: na szczeblu przedsiębiorstwa i na szczeblu domeny,

–                   realizacja strategii.


[1] H. Kreikebaum ., Strategiczne planowanie w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa 1996, s. 31.

[2] J. Stoner, R. Freeman, D. Gilbert, Kierowanie, PWE, Warszawa 2001, s. 267

[3] G. Gierszewska, M. Romanowska, Analiza strategiczna przedsiębiorstwa, PWE, Warszawa 1999, s. 17

[4] J. Penc, Projektowanie strategii przedsiębiorstwa, „Organizacja i kierowanie”, 1993, nr 2