Analiza strategiczna

Analiza strategiczna obejmuje określenie celów i misji przedsiębiorstwa oraz przede wszystkim zajmuje się zasobami organizacji i otoczeniem zewnętrznym. Wybór strategii obejmuje formułowanie opcji strategicznych oraz ocenę poszczególnych wariantów i wybór jednej strategii.

Rozwój analizy strategicznej miał ścisły związek z pojawieniem się i ewolucją zarządzania strategicznego. Wynikało to z faktu, że od połowy lat pięćdziesiątych i w latach sześćdziesiątych otoczenie przedsiębiorstwa stawało się coraz bardziej niestabilne i trudne do przewidzenia. Spowodowało to potrzebę naukowego opracowania naukowego jego badania, ułatwiającego przewidywanie zmian i dostosowywanie się do nich w sposób planowy i racjonalny.

Etap wdrożenia zawiera już konkretne działania związane z wybraną strategią są to: planowanie zasobów niezbędnych dla realizacji strategii, określenie zmian w strukturach organizacyjnych jeśli takowe są potrzebne, opracowanie systemu kontroli z wdrażaną strategią. Nie ma jednak wyraźnych granic pomiędzy tymi etapami. Proces zarządzania strategicznego ma to do siebie, że wszystkie etapy są niejednokrotnie realizowane równocześnie z wielokrotnymi powrotami do etapów wcześniejszych.

Najczęściej wykorzystywanym narzędziem analizy strategicznej firmy jest analiza SWOT. Obejmuje zbadanie wnętrza organizacji i jej otoczenia zewnętrznego. Analiza SWOT polega na zbadaniu mocnych i słabych stron firmy, a następnie skonfrontowaniu ich z obecnymi i przyszłymi szansami i zagrożeniami. Używając tego narzędzia do analizy strategicznej, możesz uporządkować fakty, zrozumieć dane i zobaczyć konsekwencje.

Zarządzanie strategiczne, podobnie jak wszystkie metody i techniki zarządzania, jest wynikiem ewolucji procesu zarządzania przedsiębiorstwem. Rozwój tej koncepcji był szczególnie intensywny w latach osiemdziesiątych Było to związane z reakcją na niezadowalające rezultaty wypracowanych wcześniej, pozornie doskonałych planów i strategii. Praktyka pokazała, że sama wizja i strategia nie gwarantują sukcesu, a problem dotyczył niedostatecznej integracji procesów planowania i wdrażania.[1]


[1] J. Machaczka, Rozwój podejścia strategicznego w zarządzaniu, „Zeszyty Naukowe AE w Krakowie” 1997, nr 473

Miejsce zarządzania strategicznego w gospodarce

Postępująca globalizacja gospodarki i zmiany w otoczeniu doprowadziły do podjęcia działań zmierzających do rozwiązań problemów zarządzania wybiegających w daleką przyszłość. Prekursorem tego nowego w nauce kierunku zdaje się być A. D. Chandler. Natomiast za czołową postać w kształtowaniu form zarządzania strategicznego uznano H. L Ansoffa[1].

W 1962 roku znawca historii gospodarczej, Alfred D. Chandler, zaproponował następującą definicję strategii: “Ustalenie podstawowych długoterminowych celów przedsiębiorstwa oraz przyjęcie kierunków działania i przydział zasobów do osiągnięcia tych celów”[2]. Definicja ta eksponuje wyznaczenie celów i kierunków przedsiębiorstwa jako kluczowe elementy strategii. Takie pojęcie jest dość typowe dla większości definicji.

Zarządzanie strategiczne można przedstawić jako proces złożony z trzech etapów: analizy, planowania i zarządzania, rozumianego jako etap realizacji opracowanej strategii[3].

Zarządzanie strategiczne to „gra prowadzona na rynku”, mająca na celu dopasowanie firmy do otoczenia. Na proces zarządzania strategicznego składają się następujące elementy[4]:

–                   analiza strategiczna: stałe badanie otoczenia (trendy i zmiany – szanse i zagrożenia) oraz rzeczywisty potencjał organizacji (mocne i słabe strony),

–                   wybór strategii: na szczeblu przedsiębiorstwa i na szczeblu domeny,

–                   realizacja strategii.


[1] H. Kreikebaum ., Strategiczne planowanie w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa 1996, s. 31.

[2] J. Stoner, R. Freeman, D. Gilbert, Kierowanie, PWE, Warszawa 2001, s. 267

[3] G. Gierszewska, M. Romanowska, Analiza strategiczna przedsiębiorstwa, PWE, Warszawa 1999, s. 17

[4] J. Penc, Projektowanie strategii przedsiębiorstwa, „Organizacja i kierowanie”, 1993, nr 2

System wartości w zarządzaniu strategicznym

Podejście strategiczne w zarządzaniu organizacjami to sposób rozumienia analizy rzeczywistości charakterystyczny dla orientacji globalnej. Oznacza to, że zarządzanie opiera się na systemie następujących wartości[1]:

–        otwartość systemów, polega między innymi na tym, że punktem odniesienia do  organizowania działalności przedsiębiorstwa i jego oceny jest świat, a nie tylko dany kraj. Dotyczy to asymilacji przodujących doświadczeń światowych w dziedzinie techniki, technologii, rozwiązań organizacyjnych, a także ujawnienie własnych doświadczeń na użytek innych, otwartość ludzi na ludzi, otwartość samego siebie na innych, itp.

–        kompleksowość widzenia i rozwiązywania spraw, problemów, zgodnie z poglądem  Arystotelesa, który uważał, że świat nie jest pewną sumą składających się nań części. Oznacza to istotne pomniejszenie znaczenia kartezjańskiej filozofii rozkładania i oglądu świata organizacji poprzez każdą część (funkcję) osobno.

–        pryzmat przyszłości, czyli preferowanie perspektywy jutra kosztem dnia dzisiejszego, widzenie i rozwiązywanie problemów w kontekście budowania przyszłości organizacji; a nie na przykład rozwiązywania tylko bieżących problemów.

–        kreatywność ukierunkowania na rozwój i postęp organizacji. Oznacza to preferowanie nowego w miejsce dotychczasowych zadań, struktur, procedur, postawienie na ludzi chcących tworzyć nowe jakości społeczne i gospodarcze.

–        nastawienie na wyniki powiększające bogactwo organizacji.

–        współdziałanie, rozumiane jako podstawa i umiejętność współpracy z innymi.

Te wartości tworzą coś na kształt infrastruktury zarządzania strategicznego, stanowią podłoże do formułowania zasad zarządzania organizacjami, w tym przedsiębiorstwami. Odzwierciedlają zarazem kierunki poszukiwań oraz formułowanych rekomendacji w ramach podejścia strategicznego[2].


[1] J. Kekin, Zarządzanie przedsiębiorstwem, Wydawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa 1993, s. 54

[2] B. Wawrzyniak, Polityka strategiczna przedsiębiorstwa, Warszawa 1989

Istota zarządzania strategicznego

Zarządzanie strategiczne to kierowanie rozwojem organizacji nastawione na wykorzystanie szans i unika­nie zagrożeń pojawiających się w jej otoczeniu. Cechą szczególną zarządzania strategicznego jest nie tyle długi ho­ryzont planów, co koncentracja zainteresowania kadry me­nedżerskiej na otoczeniu przedsiębiorstwa, na stałym bada­niu zmian w procesach makroekonomicznych, technologii, prawie, zachowaniu się konsumentów, konkurentów i do­stawców.[1]

Menedżer myślący strategicznie jest otwarty na infor­macje z otoczenia i bez uprzedzeń podchodzi do nowych zjawisk i sytuacji. Wie, że wszystko może się zdarzyć i do każdej sytuacji zewnętrznej przedsiębiorstwo musi się do­stosować, jeśli nie może jej zmienić. Menedżer strategiczny akceptuje fakt zmienności i nieprzewidywalności otoczenia. W sytuacji, w jakiej funkcjonują współcześnie przedsiębior­stwa, gdzie z dnia na dzień zmienia się sytuacja polityczna, pojawiają się nowe technologie, a mody nie trwają nawet se­zonu, układanie jednego planu strategicznego opartego na jednej wizji przyszłości byłoby logicznym błędem. Planowa­nie strategiczne zakłada budowanie wielu wersji planów strategicznych dla różnych scenariuszy przyszłości.

Strateg, czyli menedżer myślący i zarządzający strate­gicznie, to człowiek koncentrujący się na zasadach działa­nia, tworzący wizje przyszłych stanów otoczenia i szukający najlepszych pomysłów na przeżycie i rozwój firmy. Dopraco­wanie szczegółów tych planów pozostawia komórkom szta­bowym, nie dążąc do ich uszczegółowiania i formalizacji.

Stwierdzenie, iż zarządzanie strategiczne ukształtowało się w wyniku ewolucji procesu zarządzania organizacjami potwierdzają dwie koncepcje. Pierwsza z nich, która została opracowana przez F.W. Glucka. S.P. Kaufmana i A.S. Wallecka wskazuje na powstanie zarządzania strategicznego w wyniku sekwencyjnego wzbogacania procesu planowania. Twórcy tej teorii badając rozwój zarządzania strategicznego w 120 przedsiębiorstwach stwierdzili, że ukształtowało się ono w wyniku sekwencyjnego wzbogacania procesu planowania w miarę ewolucji przedsiębiorstwa i jego otoczenia. Drugi pogląd na rozwój podejścia strategicznego w zarządzaniu przedstawił H. Hinterhuber.[2]


[1] M. Romanowska, Strategie rozwoju i konkurencji, CIM, Warszawa 2000, s. 5

[2] II. Hinterhuber, Strategische Unternehmungsfuhrung, Berlin-New York 1989. s. 24