Kierunki rozwoju teorii organizacji i zarządzania

5/5 - (1 vote)

Teorie są to ramy, które służą ludziom do porządkowania ich świata, ich doświadczeń. W kategoriach formalnych teoria jest to wewnętrznie spójny zbiór założeń służących do wyjaśniania związków między dwoma lub więcej poddającymi się obserwacji faktami.[1]

Zarządzanie i organizacje są historycznie oraz społecznie uwarunkowane czasem i miejscem ich powstawania. Możemy więc zrozumieć ewolucję teorii zarządzania w kategoriach tego, jak ludzie zajmowali się sprawami stosunków między ludźmi w określonym czasie w przeszłości.

W miarę zapoznawania się z teorią zarządzania można dostrzec, że chociaż konkretne problemy, z którymi mieli do czynienia Henry Ford czy Alfred Sloan, bardzo się różnią od tych, z którymi stykają się menedżerowie w latach dziewięćdziesiątych, to nadal są kontynuowane tradycje zapoczątkowane przez nich w pierwszym ćwierćwieczu naszego stulecia. Ucząc się zarządzania, możemy – biorąc pod uwagę stosunki między ludźmi i czas – postawić siebie w ich sytuacji.

Należy zaznaczyć, że skuteczność współczesnego kierownika zależy od tego, w jakim stopniu potrafi on zrozumieć, co dla podwładnych ma duże znaczenie. Współczesne wyzwania są podobne do niektórych z tych, które pojawiały się na początku XX w. W latach osiemdziesiątych rynek pracy w USA powiększył się o 8,7 min obywateli obcych państw. Często wyraźnie brakowało im umiejętności oraz znajomości języka, podobnie jak to było w początkach ery przemysłowej.

Pierwotnie, teorie zarządzania w Europie i w USA na przełomie XIX i XX w. obejmowały liczne próby zrozumienia ludzi nowo zatrudnionych w przemyśle. Obejmują one:

  1. Naukową organizację pracy- kierunek stworzony przez Fredericka Winslowa, Taylora i innych, zmierzający do naukowego ustalenia najlepszej metody wykonywania dowolnego zadania oraz doboru, szkolenia i motywowania robotników,
  2. Klasyczną teorię organizacji- jedna z wczesnych prób (zapoczątkowanych przez Henriego Fayola) określenia zasad i umiejętności leżących u podłoża skutecznego zarządzania,
  3. Szkołę behawioralną- grupa naukowców zajmujących się dziedziną zarządzania, posiadających wykształcenie z zakresu psychologii, socjologii i pokrewnych dyscyplin. Ze swojej wszechstronnej wiedzy korzystali w celu przedstawiania skuteczniejszych sposobów kierowania ludźmi w organizacjach,
  4. Szkołę ilościową- stosowanie metod matematycznych do budowania modeli, analizy i rozwiązywania problemów zarządzania.

Należy przy tym pamiętać, że menedżerowie i teoretycy, którzy opracowywali założenia dotyczące stosunków między ludźmi, niemal nie mieli do dyspozycji jakichkolwiek precedensów. Przedsiębiorstwo przemysłowe na dużą skalę było czymś zupełnie nowym. Niektóre z tych założeń mogą się zatem wydawać proste lub mało ważne, ale wielu współczesnych zarządców miały one podstawowe znaczenie.

Przyszłość zapowiada się jednak jako niepewny układ zagrożeń, szans i możliwości, w którym nie systemy i struktury i nie jedynie najnowsze metody i instrumenty, ale niepowtarzalne jednostki ludzkie i złożone z nich zespoły będą decydować o sukcesie organizacji. Świat bowiem wkracza w nową generacje zarządzania, która ma zwracać szczególną uwagę na kapitał intelektualny jako podstawowy czynnik kreowania konkurencyjnej siły firmy. W nowocześnie zarządzanych firmach stawia się na rozwój i samodzielność pracowników, a umiejętność zarządzania uważa się za coraz cenniejszy składnik kompetencji.


[1] J.A.F. Stoner, R. E. Freeman, D. R. Gilbert, Kierowanie, Warszawa 2011, s. 44

Dodaj komentarz