Przyczyny wzrostu potrzeby szkoleń pracowników

W ostatnich latach można zaobserwować wzrost popularności programów szkoleniowych, mających na celu rozwijanie umiejętności oraz poszerzanie zasobu kompetencji. Istnieje wiele przyczyn rosnącej popularności i potrzeby szkoleń, do najważniejszych z nich należą:

  1. Tempo zmian
  2. Niewystarczalność wiedzy zdobytej w szkole
  3. Wydłużenie życia
  4. Zmiany systemowe
  5. Potrzeby indywidualne

Głównym czynnikiem, który sprawia, że szkole­nia stały się wręcz koniecznością dla wielu osób, jest tempo zmian cywilizacyjnych i gospodarczych, jakie zachodzą wokół nas. Kiedyś człowiek mógł wyuczyć się jednego zawodu i wykonywać go aż do emerytury. Często zawód, nieraz wraz z warsztatem stało się dostosowanie do nowych warunków pracy, zmiana – nieraz wielokrotna — miejsca pracy i jej charakteru. Tempo tych zmian jest coraz szybsze. Niektóre zawody wręcz za­nikły (np. zawód praczki), w innych potrzebne umiejętności zmienia­ją się bardzo szybko. Nie wystarcza już to, czego człowiek nauczył się, rozpoczynając pracę. Potrzebne staje się zdobywanie coraz to nowych umiejętności, jak choćby obsługi nowych urządzeń. Wprowa­dzanie nowych technologii, komputeryzacja wymuszają potrzebę szko­lenia się. Często chodzi nie tylko o szkolenie w obsłudze konkretne­go urządzenia, np. komputera i jego oprogramowania, ale również o zmianę postaw wobec nowoczesnych technologii, o zredukowanie obaw i lęku[1].

Czasem pojawia się również problem nieadekwatności wykształ­cenia zdobytego w szkole do aktualnej sytuacji na rynku pracy. Przy­kładem mogą być szkoły zawodowe, które wykształciły licznych spe­cjalistów tokarzy, podczas gdy w wielu rejonach kraju nie ma rozwiniętego przemysłu, co gwarantowałoby im miejsca pracy. Po­trzebne staje się, więc szkolenie, wyuczenie nowych umiejętności, które dałyby tym ludziom szansę znalezienia pracy[2].

W Polsce i w innych krajach dawnego blo­ku komunistycznego dodatkowym czynnikiem, który skłania do udzia­łu w szkoleniach, są zmiany systemowe. Przestawienie gospodar­ki na inny sposób funkcjonowania, przekształcenia własnościowe przedsiębiorstw rodzą konieczność zapoznania się z zasadami funk­cjonowania gospodarki rynkowej, konkurencji, zarządzania firmą w nowych warunkach. Nauka na własnych błędach może być tu zbyt kosztowna, stąd zainteresowanie szkoleniami w tym zakresie.

Jeszcze inną przyczyną konieczności szkole­nia osób dorosłych jest proces wydłużania się życia człowieka. O ile w przeszłości okres aktywności zawodowej był stosunkowo krótki, teraz znacznie się wydłużył. Wraz z coraz szybszym tempem zmian rodzi to konieczność uczenia się osób dorosłych. Wydłużenie się okresu dorosłości daje możliwość roz­woju nowych umiejętności i ich wykorzystania w działaniu.

Innym czyn­nikiem, który przyczynia się do popularności szkoleń, jest duża roz­bieżność między umiejętnościami i wiedzą nauczanymi w szkole a aktualnymi wymaganiami na rynku pracy. Wiele osób, które kilka­naście czy kilkadziesiąt lat temu zakończyło edukację, nie miało szans nabyć wielu umiejętności, które są im teraz potrzebne, jak choćby umiejętności obsługi nowych urządzeń. Szkoła zresztą, przygotowu­je do pracy głównie od strony teoretycznej, co stwarza potrzebę nabycia praktycznych umiejętności potrzebnych w konkretnym za­wodzie.

Można zauważyć również coraz bar­dziej powszechne, zwłaszcza wśród osób młodych, dążenie do samo-rozwoju, do poszerzania swoich kompetencji. Jest ono związane czę­sto z rywalizacją na rynku pracy, dążeniem do zajęcia jak najlepszej pozycji. Pracownicy w coraz większym stopniu przejmują odpowie­dzialność za planowanie swojej kariery, za podnoszenie kwalifikacji – tak, aby być atrakcyjnymi dla pracodawców. Zjawisko to, już nawet trend kulturowy, także przyczynia się do wzrostu zapotrzebowania na szkolenia[3].


[1] M. Łaguna, Szkolenia, GWP, Gdańsk 2004, s. 19

[2] Tamże, s. 19

[3] Tamże, s. 21